Kontrollü Soğuk Hava Deposu

Meyve ve sebzeler için mevsim kavramının ortadan kalkması ve 12 ay boyunca taze tüketilebilmesi kontrollü soğuk hava depoları sayesinde mümkün olmuştur. Yaş meyve ve sebze gibi kolay bozulabilen ürünler için yeterli depolama olanakları geliştirilmeden, sağlıklı ve düzenli bir ihracat endüstrisinin yerleştirilmesi de mümkün değildir.

Soğuk hava deposu tesisi, NACE Revize 2 sınıflama sistemine göre Depolama ve Ambarlama sektörünün alt ayrımında 52.10.02 koduna sahiptir. 

Yatırım ve ölçek kararı verilirken

• Bölgede hangi meyve ve sebzeden ne miktarda yetiştiği ve bunlardan hangilerinin ne tip depolamaya konu olduğu belirlenmelidir.
• Sektördeki diğer soğuk hava depoları, kapasiteleri, doluluk oranları araştırılmalıdır.
• Tesiste depolanacak ürünlerin kiralama fiyatları (atmosfer kontrollü soğuk ürün muhafazası, soğuk ürün muhafazası, donmuş ürün muhafazası) belirlenmelidir. 
• Piyasa analizi, sektördeki genel kabuller ve uygulamalar, ödeme şekilleri, vadeler öğrenilerek gelirler belirlenmelidir.

2016 yılında yapılan bir analizde 3 bin ton kapasiteli bir kontrollü atmosfer depo yatırım tutarı 5,350,000 TL olarak belirlenmiş. Yatırımdan itibaren 18 ay sonra depolama faaliyetine başlanması öngörülmüş. Kurulacak tesisin 20 yıl boyunca kullanılabileceği ve 9 yılın sonunda başabaş noktasına ulaşacağı hesaplanmıştır.

Deponun işletmesi: Tam kapasite depolama yapıldığında yıllık işletme giderleri 855,000 TL, gelirleri 1,750,000 TL olarak öngürülmüştür.

Devlet teşvikleri:

• Genel teşvik sitemi: asgari 500.000 TL‘lik yatırım için:
• Yerli ve ithal yatırım malı makine ve teçhizat satın alımında KDV istisnası, 
• İthal makine ve teçhizat alımı için gümrük vergisi muafiyeti vardır.
• Bölgesel teşvik sistemi: asgari 500 m2 kapasiteli ve yatırım tutarının asgari 500.000 TL olması halinde:
• SGK işveren primi indirimi (sabit yatırımın %35'i)
• Vergi indirimi (kurumlar vergisi ya da gelir vergisinin %70-90'ı)
• Yatırım malı, makine ve techizatın KDV istisnası
• Ithal yatırım malı, makine ve techizatın gümrük vergisi istisnası
• Yatırım yeri tahsisi: Ekonomi Bakanlığı’nca teşvik belgesi düzenlenmiş büyük ölçekli yatırımlar, stratejik yatırımlar ve bölgesel desteklerden yararlanacak yatırımlar için, Maliye Bakanlığı’nca belirlenen usul ve esaslara göre yatırım yeri tahsisi

Genel anlamda soğuk hava deposu projeleri için çevresel etki değerlendirmesine gerek yoktur. Ancak yatırım yapılırken proje tanıtım dosyası hazırlanarak Valiliğe sunulması ve Valilikçe "Çevresel Etki Değerlendirmesi (ÇED) Gerekli Değildir" belgesinin alınması gerekir. ÇED Olumlu Kararı veya ÇED Gerekli Değildir Kararı (Proje Tanıtım Dosyası) alınmadıkça proje için hiç bir teşvik, onay, izin, yapı ve kullanım ruhsatı verilmez, proje için yatırıma başlanamaz. ÇED kararı alınmadan başlatılan yatırımlar için; ayrıca toplam yatırım bedeli üzerinden %2 oranında para cezası kesilir.

Kaynak, Foto:Pixabay