Tıbbi ve Aromatik Bitkiler (TAB)

Tıbbi ve aromatik bitkiler (TAB); ilaç, bağışıklık sistemini güçlendirici gıda desteği veya bulaşmalardan koruyucu nitelikleri ile öne çıkan tıbbi bitkiler ile; içerdikleri uçucu yağlar, alkoloidler ve benzeri aromatik bileşikler nedeniyle dezenfektan ve kozmetik sanayiinde kullanılan bitkilerdir.

Sağladıkları hoş koku, huzurlu görüntü ve iyileştirici özellikleri nedeniyle sağlık ve kamu kuruluşlarında TAB’dan yararlanılmaktadır (1). Şehirlerin ortak alanlarında gerek ağaç gerekse ot ve çiçek olarak; renkleri, kokuları ve olumlu etkileri ile yer almaları bir nevi koruyucu hekimlik uygulaması olarak değerlendirilebilir.

Tüm diğer bitkiler gibi, bir çok ülkeye hatta kıtaya yayılmış tıbbi ve aromatik bitkiler olsa da, tıbbi aromatik bitkilerin büyük çoğunluğu yöreye özel, hatta endemiktir: halk kendi yöresinde varolan tibbi ve aromatik bitkilerin iyileştirici ya da faydalı özelliklerini kullanarak hayatına devam eder. Dolayısıyla Hindistan’da (2) geleneksel tıpta kullanılan bitkiler ile Amerika’da (3) ya da Türkiye’de kullanılan (4,5,6,7,8) tıbbi bitkiler farklıdır. 

Türkiye, üç kadim kıtanın birleştiği, tarihi kervan yollarının üzerinde yer alan, aynı anda dört mevsimin yaşanabildiği ve üç farklı iklim kuşağının yaşandığı bölgeler barındıran özgün bir coğrafyada kuruludur. Türler ve alt türler birlikte düşünüldüğünde, yaklaşık 12000 TAB’a evsahipliği yapmaktadır. Türkiye florasında yaklaşık 3000 endemik bitki olduğu tahmin edilmektedir ki bunların yarısını TAB oluşturmaktadır.

Kaynaklar

1. http://www.ebitki.com/index.php?hq=Calendula%20officinalis&gr=Latince, erişim tr: 3/5/2020.
2. https://www.researchgate.net/publication/320583563_Gardening_and_landscaping_options_with_medicinal_plants, erişim tr: 30/4/2020.
3. https://www.hobbyfarms.com/7-medicinal-plants-for-creative-landscaping/, erişim tr: 30/4/2020.
4. https://www.yedigun.com/peyzaj-bahce-duzenlemesi, erişim tr: 1/5/2020.
5. http://www.sosyalarastirmalar.com/cilt10/sayi54_pdf/8diger_sosyalbilimler/pouya_sima.pdf, erişim tr: 2/5/2020.
6. http://static.dergipark.org.tr/article-download/35bf/3aba/123e/5b88e78b7cbdc.pdf?, erişim tr: 10/5/2020.
7. http://static.dergipark.org.tr/article-download/8f61/4a92/af71/5d259ab23c9ed.pdf?, erişim tr: 2/5/2020.
8. https://www.researchgate.net/publication/323552701_Bartin%27da_Yetisen_Bazi_Tibbi_ve_Aromatik_Bitkilerin_Peyzaj_Mimarliginda_Kullanimi, erişim tr: 2/5/2020.
9. görsel: http://www.turktarim.gov.tr/Haber/64/turkiye-tibbi-ve-aromatik-bitki-yetistiriciliginde-oncu-ulkelerden, erişim tr: 09/08/2020.