Toprağın canına can katmak: Gübrelemek

İki ana türü vardır:

Organik gübreleme

Toprağa canlı artıklarını karıştırmak olarak basitçe tanımlayabiliriz. Önemlidir: 

• Organik maddeler öncelikle topraktaki mikroorganizlamalara besin olur. Mikroorganizmalar organik artık ve atıkları parçalar, inorganik biçime getirilir. 
• Bitki besin elementleri birden değil aşamalı olarak toprağa salındığından bitki tamamını emebilir, toprak, su ve hava için kirletici etki  oluşmaz.
• Organik madde oranının artışı toprağın su ve besin tutabilme yeteneğini artırır (1)
• Toprağın parçaçık yapısının arzuedilen "ekmek kırığı" ölçeğine gelmesini teşvik eder, böylece toprağın erozyona direncini artırır. Böylece yer altı ve yerüstü sularına karışan katı parçacık miktarı da azalacağından bu suların kalitesi yükselir. Sulara daha az toprak karışmasının bir olumlu etkiside sudaki atıklardan beslenerek üreyen alglerin (ötrafikasyon) yaşam alanını ortadan kaldırmasıdır. Alg deyip geçmemeli bu algler su yüzeyini kaplayarak su altı florasına ısık girişine engel oluşturarak tüm su altında yaşayan canlıların varlığını tehdit etmektedir (1)
• İklim değişikliğinin en önemli gerekçesi olarak atmosferde oranı artan karbondioksit gösterilmektedir. Bunun üçte ikisinin (1) yakılan fosil yakıtlardan olduğu malumdur. Bir diğer deyişle, toprakta olması gereken karbon havaya karıştığı için iklim dengeleri bozulmuştur. İdeal koşullarda dünyamızdaki tüm karbonun %66'sı toprakta depolanmaktayken,  bugünlerde bu oranın %50'lere düştüğü hesap edilmektedir (2).

Kimyasal gübreleme

Bu yöntem bitki besin maddelerini bitkinin hemen alabileceği yapıda inorganik olarak toprağa vermektir. Bitki bu besinleri hızlıca bünyesine alabilir. Ancak risklidir:

• Kimyasal gübreler birden toprağa verilince bitki hepsini alamayabilir. Alınamayan kısım tuzlaşarak dibe çöker, taban suyuna karışır. Kimyasal gübrelerin bitki tarafından alınamayan kısmı hem toprağı kirletir, hem de çiftçi için havaya uçan para demektir. Örneğin: NH4+(amonyum) ve NO3-(nitrat) azot kaynağıdır. NH4+(amonyum) diğer katyonlar gibi (K+, Cu++, Mg++, Zn++) yıkanmaya karşı dirençlidir. NO3-(nitrat)'ın fazlası ise suya karışır. Katyonlar gibi toprak yüzeyine de tutunamaz, yağmur ve sulama ile yıkanır gider taban suyuna karışır ve kirletir (toksik etki yapar) (3).

Kaynaklar

1. https://www.nature.com/scitable/knowledge/library/soil-carbon-storage-84223790/#:~:text=Soil%20carbon%20sequestration%20is%20a,in%20the%20soil%20carbon%20pool.&text=This%20is%20the%20combined%20result,(Lemus%20%26%20Lal%202005), erişim tr: 13/8/2020.
2. https://www.weforum.org/agenda/2020/08/how-carbon-smart-farming-tackles-climate-change/?utm_source=sfmc&utm_medium=email&utm_campaign=2727909_Agenda_weekly-7August2020&utm_term=&emailType=Newsletter>, erişim tr: 13/8/2020.
3. Altınbaş, Ü., Çengel M., Uysal H., Okur B., Okur N., Kurucu Y. ve Delibacak S. (2018). Toprak Bilimi (8. baskı). Ege Üniversitesi Yayınları, Ziraat Fakültesi Yayını No:557.
4. görsel: http://www.laben.com.tr/haberler/gubreleme-esaslari, erişim tr: 13/8/2020.