Dünyada üretilen meyve ve sebzelerin neredeyse yarısı tüketilemeden ziyan olmaktadır.
Araştırmalara göre;
- Avrupa'da; meyve-sebze üretim sürecinde %20'si, hasat sırasında %5'i, işleme ve paketleme aşamasında %2'si dağıtım ve satış aşamasında %10'u ve tüketiciye ulaştıktan sonra %19'u ziyan olmaktadır.
- Amerika Birleşik Devletleri'nde, gıda zararının %33'ü taze meyve-sebzelerden oluşmaktadır.
- Yakın doğu ve Kuzey Afrika'da, soğuk zincir olmaması nedeniyle, meyve ve sebzelerin %45'i ziyan olmaktadır.
- Sanayileşmiş Asya ülkelerinde, tüketilemeden ziyan olan meyve-sebze oranı %35'tir.
- Hindistan'da, meyve-sebzelerin %35-40 oranında ziyan olduğu hesaplanmaktadır.
- Türkiye'de, 2017 yılında, yaklaşık 54 milyon ton yaş sebze ve meyve üretildiği; sadece üretim aşamasında 9,48 (%18)milyon ton ziyan olduğu hesaplanmaktadır.
İşgücü:
Türkiya'de üreticiler genellikle küçük ölçekli olduğundan, her ne kadar artık değişmeye başlamışsa da birincil işgücü üretici ailenin fertleridir. Genellikle hasat döneminde yevmiyeli işçi çalıştırılmaktadır.
- İşçiler seçilirken en çok dikkat edilen konu meyve-sebze hasadı konusundaki deneyimleridir.
- İkinci önemli konu işçilerin talep ettiği ücretlerdir.
Yetiştiricilik:
- En güvenilir bulunan ve görüş alınan kişiler ilaç bayileridir (!)
- İkincil danışma noktası İl ve İlçe Tarım Müdürlükleri,
- Son danışma merci olarak komşu çiftçiler görülmektedir.
Hasat öncesi oluşan kayıp nedenleri;
- yoğun yağış: dolu, don, kar, yağmur, kuraklık
- hastalık ve zararlılar (böcek istilası)
- bakım hataları: ilaçlama ve gübrelemede yapılan yanlış uygulamalar
Hasat ile ilgili kayıp nedenleri:
- hasat gününün doğru belirlenmemesi
- bilgi ve deneyim eksikliği
- alet, ekipman ve muhafaza kaplarının yetersizliği
- yanlış hasat yöntemi
- hasat saatinin doğru belirlenmemesi
- alıcıların fiyat politikası
- muhafaza koşulları
- arz/talep dengesizliği
- uygun olmayan istifleme
- uygun olmayan muhafaza kapları
- bilgi ve deneyim eksikliği
Zarar ve kayıplar:
Üretici ürününü satıncaya kadar ürünlerin ortalama %16'sının ziyan olduğu hesaplanmıştır. Meyve kaybı ortalaması %20, sebze kaybı ortalaması %13'tür. Ürün bazında ortalamalar ise şöyledir:
- Üzüm %23,2
- İncir %18,3
- Kiraz %17,54
- Hıyar %20,7
- Domates %9,7
- Biber %9,42
Domates ve biberlerde görülen düşük kayıp oranlarının nedeni bir kaç grup müşteri kitlesidir. Hasat edilen ürünün iyileri sofralık ve kurutmalık oralak satılırken, mekanik zararlanma ya da görsel kusurlu olan (küçük, büyük, gibi) ürünler daha ucuz fiyata salça sanayiine satılmaktadır.
Üreticinin çözüm önerisi nedir?
Araştırmada üreticilere çözüm önerileri de sorulmuş. Cevap olarak kooperatif olarak örgütlenme ihtiyacı en önemli öneri olarak ortaya çıkmış. İkinci seçilen çözüm önerisi parsellerin birleştirilmesi ve birlikte üretim yapılmasıdır. Eğitim, desteklerin artırılması, danışmanlık sağlanması da sıralanan diğer çözüm önerileridir.
Bence;
Öncelikle üreticinin bilgi düzeyi artırılmalıdır. Böylece, nasıl üretim yapması gereketiğini sağlıklı olarak belirleyebilir.
Akabinde üreticiye belirlediği yöntem ile üretim yapabilmesi için destek verilmelidir:
- Parsel birleştirmek gerekiyorsa birleşmeler (kooperatif, şirket, oda, birlik gibi) düzenlenmeli, dolandırıcılara fırsat verilmemeli;
- Alt yapı gerekiyorsa kurulmalı / desteklenmeli (sulama, örtü altına alma, etrafını çevirme, toprak, su ve yaprak analizi laboratuvar hizmetleri, sertifikalandırma, meteorolojik bilgilere erişim),
- Üretim süreci desteklenmeli (kültürel uygulamalar, entegre mücadele koordinasyonu, afetlere karşı tarımsal sigortalama),
- Etkin satış ortamları oluşturulmalı (gıda borsaları, ulusal ve uluslar arası fuarlara katılım, tanıtım gurupları),
- Taze meyve-sebzenin katma değerli ve daha uzun ömürlü ürüne dönüşümü desteklenmeli (gıda sanayii için yarışmalar ve teşviklerle gerek işlemek için makine techizat tasarımları gerekse yöntemleri ortaya konmalı).
Yorumlar
Yorum Gönder